تاریخچه ایل پاپی
با وجود معاهدة یادشده میان احفاد پاپی یوسف خان و پاپی باقرخان رقابت درگرفت تا اینکه سرانجام علی مراد نوة یوسف خان در شبیخونی که بر اسد (نوة باقرخان ) و دارودسته اش زد آنها را قتل عام کرد و بدینسان ریاست ایل در دست تبار پاپی مراد تثبیت شد. در زمان حسینقلی خان (حسین قلی خو) جانشین علی مراد ایل پاپی به دو شعبة مناصر (محمدناصر) به رهبری حسینقلی خان و شعبة هادی به رهبری میرزا علی تقسیم شد که شعبة اول نام خود را از مناصر جد حسینقلی خان و شعبة دوم نام خود را از هادی جد بزرگ میرزاعلی اقتباس کرده بود (امان اللهی بهاروند ص 186).
در 1303 ش نبرد سختی میان ارتش و ایلات لرستان رخ داد که حسینقلی خان با دیگر سران ایلات بالاگریوه در آن شرکت داشتند اما سرتیپ شاه بختی با میانجیگری میرزارحیم خان معین السلطنه (چاغروند خرم آبادی ) از کارگزاران دولتی اواخر قاجار و شیرمحمدخان ایلخانی سگوند (شعبة عالیخانی ) با بعضی از سران بالاگریوه چون حسینقلی خان پاپی و حسین خان بهاروند (دیرکوند) ارتباط نزدیک برقرار کرد که در نتیجة آن جنگ را رها کرده تسلیم شدند (شاه بختی ص 20ـ21 27ـ 28 63 105). پس از استقرار دولت در لرستان در حدود 1308 ش ایل پاپی همانند دیگر ایلات لرستان به دستور دولت یکجانشین شد اما سران ایل به عنوان رابط بین دولت و ایل موقعیت خود را حفظ کردند. محدودة ایل پاپی درزمان حکمرانی پهلوی گسترش یافت چنانکه حسینقلی خان با حمایت دولت منطقة گریت را که قبلا در تصرف سگوندها بود بازستاند و منطقة طاف نیز که قبلا متعلق به طافیها (شعبه ای از دیرکوند) بود سرانجام به خوانین پاپی فروخته شد. افزون بر این خوانین پاپی یعنی حاج احمدخان و حاج صید محمدخان فرزند میرزا علی (شعبة هادی ) با پشتیبانی یکی از ملاکین با نفوذ دزفول به نام قطب در منطقة تنگوان که متعلق به ایل قلاوند (شعبه ای از دیرکوند) بود مستقر شدند. این رویداد به هنگام احداث سد دز در دهة 1330 ش اتفاق افتاد. هر چند قطب به وسیلة محمدعلی خان بزرگی از خوانین قلاوند به قتل رسید با این حال خوانین پاپی با حمایت دولت در تنگوان ماندگار و افراد ایل در تأسیسات سد به مشاغل گوناگون هرچند در رده های پایین گمارده شدند.
پس از اصلاحات ارضی مالکیت سنتی و ساختار سیاسی سنتی ایل دگرگون شد. اکنون خوانین امتیازات گذشته را از دست داده و بسیاری از آنها منطقه را ترک کرده اند. اقتصاد سنتی ایل پاپی نیز دچار دگرگونی گردیده است زیرا بسیاری از آنها به شهر خرم آباد (در منطقة ییلاقی ) و اندیمشک (منطقة گرمسیری ) مهاجرت کرده اند و به مشاغل غیرسنتی اشتغال ورزیده اند. طرح آبخیزداری در ارتباط با سد دز که در منطقة وسیعی از سرزمین پاپیها به مرحلة اجرا درآمد مانع فعالیتهای سنتی خانوارهایی شد که در امتداد رودخانة دز زندگی می کردند. در نتیجه این خانوارها در طول دهة 1350 ش منطقه را ترک کردند. افزون بر این به سبب کوهستانی بودن سرزمین
ایل پاپی اراضی قابل کشاورزی آن اندک است . بدین جهت در بین سالهای 1350 تا 1360 ش پاپیها دیار خود را ترک کرده راهی شهرها شدند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی (بهمن 1357) نیز تعداد قابل توجهی از پاپیها به خرم آباد مهاجرت کردند.
تقسیمات سنتی ایل پاپی . ایل پاپی همانند سایر ایلات لرستان به دو قسمت خوانین و همساها (رعیتها و وابستگان ) تقسیم می شد. خوانین از طایفة پاپی مراد بودند که هستة اصلی ایل پاپی را تشکیل می داد و حکومت تمامی طوایف و تیره های ایل را در دست داشت . این طایفه به دو شاخة اصلی مناصر و هادی تقسیم می شد که تیرة هادی شامل دو زیر تیرة مجافری (محمد جعفری ) و مصادقی (محمدصادقی ) بود. تیرة مناصر نیز از سه زیر تیرة علی مراد زهره (این گروه به اسم مادرشان نامگذاری شده اند) و حیدرخانی تشکیل می شد. دو تیرة کوچک دیگر یعنی نصیری و مهدی خانی نیز از طایفة مراد محسوب می شوند. همساها که اکثریت جمعیت ایل پاپی را تشکیل می دادند شامل طوایف و تیره های گوناگونی بودند که منشأ واحدی نداشتند. منابع پیشین (چاغروند خرم آبادی ص 187 احتسابیان ص 262 رزم آرا ص 196ـ 198 ساکی ص 201) نیز اطلاعات نادرستی از تقسیم بندی ایل پاپی ارائه کرده اند. اصولا همساها به دو گروه پاپی و غیرپاپی تقسیم می شوند که در این میان غیرپاپیها بیشترین جمعیت را دارند. گروه اول که خود را منتسب به پاپاانار می داند از چند تیره و طایفة کم قدرت چون درش وند نخود مالزیری ملا بگری و گیمدی وند تشکیل شده است . گروه دوم یعنی غیرپاپیها از چند طایفة بزرگ و قدرتمند چون یاقون گراوند مدهنی لیریائی (قبلا ایل مستقلی بوده است ) دوزقی کشوری و تیره هایی چون سادات بک بک سیرمی للری تووه ای تشکیل شده است و خوانین ایل پاپی در سده ی گذشته علیمراد خان- حسین قلی خان- میرزا علی خان -حاج صید محمد خان-حاج احمد خان-حاج خانجان رضایی بوده اند(نیز ((ر.ک.ب)) امان اللهی بهاروند ص 155ـ156). اکنون تقسیمات سنتی و ساختار سیاسی ایل دگرگون گردیده است و تیره ها و طوایف هریک به صورت واحد مستقلی درآمده اند.